Wanneer gebruik je gist, bakpoeder en baking soda

Er zijn oneindig veel baksels die een rijsmiddel nodig hebben. Soms kunnen eieren genoeg zijn, maar meestal heeft een baksel wat extra hulp nodig. Door gist, bakpoeder of baking soda toe te voegen aan een beslag of deeg behaal je mooie, luchtige resultaten. Dat betekent echter niet dat je zomaar een van deze drie ingrediënten kunt toevoegen of onderling kunt verwisselen. Ik krijg vaak de vraag of bakpoeder vervangen kan worden door gist of andersom, dat is dus iets wat niet mogelijk is. Met bakpoeder en baking soda kun je soms nog een beetje spelen, maar gist is echt weer een ander verhaal. Omdat er soms wat verwarring over lijkt te zijn, vertel ik je vandaag wanneer je gist, bakpoeder en baking soda gebruikt. In negen van de tien gevallen dan, want er zijn -om het makkelijk te maken 😉 – altijd uitzonderingen.

Bakpoeder

Bakpoeder is het meest bekende rijsmiddel uit de zoete keuken, al wordt baking soda ook steeds bekender. Bakpoeder bestaat zelfs voor een deel uit baking soda, aangevuld met een zuur ingrediënt zodat jouw baksel daadwerkelijk zal rijzen in de oven.

Het rijsmiddel bakpoeder gebruik je in zoete baksels, van cakes tot koekjes. Het heeft geen ander ingrediënt nodig om te werken, alles wat nodig is zit al in het bakpoeder zelf. Bakpoeder is niet geschikt voor brood.

Baking soda

Baking soda is tegenwoordig bij zo’n beetje elke supermarkt te krijgen, maar een aantal jaren geleden kocht je het alleen online of bij de drogist of apotheek onder de naam zuiveringszout. Wat baking soda nu precies is lees je hier.

Belangrijk om te weten is dat je baking soda gebruikt in zoet gebak. Cakes en koekjes bijvoorbeeld. Baking soda is niet geschikt voor brood. Anders dan bakpoeder heeft baking soda wat hulp nodig van een zuur ingrediënt om te werken. Het zuurtje dat nodig is zit in meer ingrediënten dan je denkt, zo zijn cacaopoeder en bruine suiker bijvoorbeeld geschikt om baking soda te laten werken. Maar er zijn meer van deze ingrediënten, ik maakte een overzicht dat je hier kunt zien.

Gist

Gist is een rijsmiddel dat je gebruikt voor het bakken van brood. Door goed en lang te kneden en het brood te laten rusten werken alle ingrediënten samen om uiteindelijk mooi te rijzen voordat je het de oven in schuift. Als een brood niet goed rijst, ligt dat in vrijwel alle gevallen aan het kneden. Zorg dat je dit lang genoeg doet tot je een mooi vliesje kunt trekken van het deeg (een beetje zoals kauwgom, je moet er bijna doorheen kunnen kijken).

Ik gebruik altijd droge gist, ook wel instant gist genoemd. Verse gist gebruiken kan natuurlijk ook. Dat kun je prima onderling vervangen, hier lees je hoe je dat doet. Gist gebruik je niet voor cakes, koekjes en ander zoet gebak.

Uitzonderingen

Zoals je ziet is het niet ingewikkeld. Gist is voor brood en bakpoeder en baking soda is voor de rest. Maar er zijn dus uitzonderingen. Zo heeft een soda bread geen gist, maar baking soda nodig. En als ik pretzels maak gebruik ik gist én bakpoeder. Oh, en krakelingen maak je ook met gist. Verwarrend, ik snap het.

In die enkele gevallen neem je gewoon aan dat wat in het recept staat juist is. Geloof mij maar dat ikzelf (en de meeste anderen) echt niet zomaar deze rijsmiddelen door elkaar halen bij het schrijven van een recept. Ik raad je niet aan om te experimenteren en toch zo nu en dan gist in plaats van bakpoeder te gebruiken of andersom. Je zult het merken in het resultaat en dat is zonde. Dat het voor sommige recepten werkt, betekent niet dat dit voor andere recepten ook zo is.